Etherische olie rozemarijn, het keukenkruid dat in het flesje scherper wordt

In het kort

• Rozemarijnolie ruikt scherper en kamferachtiger dan het verse kruid; het chemotype op het etiket bepaalt hoe fris of hoe medicinaal.
• Gebruik haar waar je bezig bent, aan een bureau of op het aanrecht, met minder druppels dan de handleiding noemt.
• Zwangerschap, jonge kinderen, huisdieren, epilepsie en hoge bloeddruk zijn gangbare redenen om eerst een arts of dierenarts te vragen.

Hetzelfde takje, een andere geur

Wie rozemarijn kent van de oven, verwacht een warme, hartige geur. De olie uit het flesje is anders. Bij de stoomdestillatie blijft vooral het vluchtige deel van het kruid over, en dat ruikt groen en droog, met een kamfertoon die aan eucalyptus doet denken. De warmte van gebraden vlees en knoflook zit er niet in.

Een takje rozemarijn moet je tussen je vingers wrijven om het te ruiken; de olie is geconcentreerd en vult met een paar druppels een hele keuken.

Wat het etiket je vertelt

Een goed flesje noemt de plant met haar Latijnse naam, Rosmarinus officinalis, soms met de nieuwere naam Salvia rosmarinus erbij. Vaak staat er ook een chemotype op, afgekort tot ct. Dat zegt welke geurstof de boventoon voert, en dat verschil ruik je.

• Ct. cineol. De frisste en meest gangbare. Groen en helder, met de kamfer op de achtergrond.
• Ct. kamfer. Scherper en droger, voor veel mensen eerder een geur van een kruidenkast dan van een tuin.
• Ct. verbenon. Zachter en ronder, met iets kruidig-zoets; de minst scherpe van de drie.

Verder zoek je het plantdeel, een herkomstland en de aanduiding honderd procent puur. Staat er alleen rozemarijngeur, dan is het een geurolie en geen etherische olie.

Een hoek om te werken, een aanrecht om te koken

Rozemarijn is geen geur om bij weg te zakken. Veel mensen vinden haar fris en helder, en dat maakt haar een olie voor plekken waar je bezig bent. Voor de slaapkamer kiezen wij iets zachters, bij een wieg hoort ze niet.

Voor zo’n plek wil je een apparaat dat laag kan en weinig ruimte inneemt. Rozemarijn is daar niet de enige olie voor; welke olie en welk apparaat bij een werkdag passen staat op onze homepage.

Minder druppels dan de handleiding zegt

Rozemarijn hoort bij de sterke oliën. Te veel ervan en de kamfertoon neemt het over; de kamer ruikt dan naar een medicijnkastje, niet naar een kruidentuin. Begin met minder druppels dan bij een zachte olie en zet het apparaat laag; bijdruppelen kan altijd nog.

Hetzelfde geldt voor de duur. Laat het apparaat in blokken lopen met een pauze ertussen; je eigen neus raakt de geur gewend lang voor de kamer leeg is. Een timer neemt dat van je over; welke apparaten met een timer of tijdschema werken, lees je op de homepage.

Rozemarijn als scherpe toon in een mengsel

Alleen rozemarijn in het apparaat vinden veel mensen een wat eenzame geur. Ze doet het beter in een bijrol, naast een zachtere olie die het grootste deel van het mengsel vormt.

• Citroen of bergamot. De klassieke combinatie voor de keuken; de citrus maakt de kamfer lichter.
• Lavendel. Dempt de scherpte, voor een werkhoek in de woonkamer.
• Den of ceder. Hout onder het kruid, de geur van een droge tuin in de nazomer.

Een mengsel vraagt om een apparaat dat je makkelijk schoonmaakt tussen twee geuren door. Op onze homepage staat welke diffuser bij een kruidige olie als rozemarijn past.

Dop erop, lade dicht

Rozemarijnolie is dun en vluchtig; wat open staat verdampt en wat in de zon staat verandert van geur. De vensterbank boven het aanrecht is dus de slechtste plek, een la ver van het fornuis met de dop er meteen weer op de beste.

Schrijf de datum van openen op het etiket. Ruikt de olie na verloop van tijd eerder naar terpentijn dan naar kruid, dan is ze over haar hoogtepunt heen en lever je het restje in bij het klein chemisch afval.

Voor wie voorzichtigheid geldt

Als kruid heeft rozemarijn een lange reputatie, maar als olie behandelt, geneest of voorkomt ze niets. Het blijft een geconcentreerde stof, en bij een paar groepen wordt vaker tot voorzichtigheid gemaand dan bij andere oliën.

• Zwangerschap. Rozemarijn staat op veel lijstjes van oliën die je tijdens de zwangerschap beter laat staan. Overleg met je verloskundige of huisarts.
• Jonge kinderen. Het gangbare advies is de olie niet te verspreiden waar zij zijn, en het flesje buiten hun bereik te houden.
• Epilepsie en hoge bloeddruk. Rozemarijn wordt in dat verband regelmatig genoemd als olie om terughoudend mee te zijn. Je arts weet wat in jouw situatie kan.
• Katten en honden. Kamferachtige oliën horen bij de groep waar dierenartsen vaak voor waarschuwen. Laat een dier altijd de kamer uit kunnen en vraag het je dierenarts.

Nooit puur op de huid en nooit inslikken, is het algemene advies voor elke etherische olie. Wil je rozemarijn verdund gebruiken, probeer dan eerst een kleine hoeveelheid op een klein plekje en vraag bij twijfel je huisarts of apotheker.